Hạch toán tài khoản 154 chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang

Bài hướng dẫn · đọc kèm toàn văn Thông tư 99/2025/TT-BTC về tài khoản 154

Tài khoản 154 là nơi tính giá thành. Điều quan trọng nhất trong chế độ mới nằm ở cách xử lý chi phí sản xuất chung cố định khi nhà máy chạy dưới công suất: phần không phân bổ được đẩy thẳng vào giá vốn, chứ không dồn vào giá thành sản phẩm.

Tóm lược

Tập hợp bốn nhóm chi phí để tính giá thành sản phẩm, dịch vụ.
Phản ánh cả dở dang đầu kỳ, phát sinh trong kỳ và dở dang cuối kỳ.
Chi phí sản xuất chung cố định phân bổ theo mức công suất bình thường.
Phần không phân bổ ghi thẳng vào giá vốn hàng bán.
Chi phí sản xuất chung biến đổi phân bổ hết theo thực tế phát sinh.
Bảy khoản bị cấm đưa vào tài khoản này.

Bốn nhóm chi phí được tập hợp

Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp cho việc sản xuất, chế tạo sản phẩm, gia công, chế biến, cung cấp dịch vụ.
Chi phí nhân công trực tiếp cho các công việc trên.
Chi phí sử dụng máy thi công, áp dụng cho hoạt động xây lắp.
Chi phí sản xuất chung phục vụ trực tiếp cho việc sản xuất, chế tạo sản phẩm, gia công, chế biến, cung cấp dịch vụ.

Bảy khoản không được đưa vào tài khoản 154

Chi phí bán hàng.
Chi phí quản lý doanh nghiệp.
Chi phí tài chính.
Chi phí khác.
Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.
Chi đầu tư xây dựng cơ bản.
Các khoản chi được trang trải bằng nguồn khác.

Chi phí sản xuất chung khi chạy dưới công suất

Cuối kỳ, doanh nghiệp phân bổ và kết chuyển chi phí sản xuất chung cố định vào chi phí chế biến cho mỗi đơn vị sản phẩm theo mức công suất bình thường.

Chạy dưới công suất thì phần dư không được dồn vào giá thành

Trường hợp mức sản phẩm thực tế sản xuất ra thấp hơn mức công suất bình thường, doanh nghiệp vẫn tính và phân bổ chi phí sản xuất chung cố định cho mỗi đơn vị sản phẩm theo mức công suất bình thường.

Khoản chi phí sản xuất chung cố định không phân bổ, tức phần không được tính vào giá thành sản phẩm, được ghi nhận vào giá vốn hàng bán trong kỳ.

Riêng chi phí sản xuất chung biến đổi thì phân bổ hết vào chi phí chế biến cho mỗi đơn vị sản phẩm theo chi phí thực tế phát sinh.

Cách chi tiết tài khoản

Cách chi tiết	Ví dụ
Theo địa điểm phát sinh chi phí	Phân xưởng, bộ phận sản xuất, đội sản xuất, công trường
Theo sản phẩm	Loại, nhóm sản phẩm hoặc chi tiết, bộ phận sản phẩm
Theo dịch vụ	Từng loại dịch vụ hoặc từng công đoạn dịch vụ

Xem thêm: Hạch toán tài khoản 632 giá vốn hàng bán

Hỏi đáp

Tài khoản 154 tập hợp những chi phí nào?

Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp; chi phí nhân công trực tiếp; chi phí sử dụng máy thi công với hoạt động xây lắp; và chi phí sản xuất chung phục vụ trực tiếp.

Chi phí bán hàng có được đưa vào giá thành không?

Không. Chi phí bán hàng nằm trong bảy khoản Thông tư cấm hạch toán vào tài khoản 154, cùng với chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí tài chính, chi phí khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp, chi đầu tư xây dựng cơ bản và các khoản chi được trang trải bằng nguồn khác.

Nhà máy chạy dưới công suất thì chi phí chung cố định xử lý ra sao?

Vẫn phân bổ vào giá thành theo mức công suất bình thường. Phần chi phí sản xuất chung cố định không phân bổ được ghi nhận vào giá vốn hàng bán trong kỳ.

Chi phí sản xuất chung biến đổi phân bổ thế nào?

Phân bổ hết vào chi phí chế biến cho mỗi đơn vị sản phẩm theo chi phí thực tế phát sinh.

Chi phí thuê ngoài gia công có vào tài khoản 154 không?

Có. Tài khoản 154 phản ánh chi phí của hoạt động sản xuất, kinh doanh chính, phụ và thuê ngoài gia công chế biến.

Căn cứ

Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, hiệu lực từ 01/01/2026: phần hướng dẫn Tài khoản 154 chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang.

Đọc lời luật

Toàn văn Thông tư 99/2025/TT-BTC — Tài khoản 154 Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang